इरान विरुद्धको अमेरिका–इजरायलीको संयुक्त हमला धेरै हिसाबले फरक छ। यदि कसैले यो आक्रमण वा कारबाहीलाई भेनेजुएला जस्तै ठान्छ वा देख्छ भने, त्यो गलत हुनेछ। किन? कारण के हाे?

इरानमाथि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध पछि पनि, यसले दैनिक ३० लाख ब्यारेल तेल उत्पादन गरिरहेको थियो, जसमध्ये ८० प्रतिशत चीनलाई आपूर्ति गरिँदै आएको थियो। अर्कोतर्फ, इरानको लोकेशन। इरानको नजिकैबाट जाने स्ट्रेट होर्मुज त्यो मार्ग हो जहाँबाट विश्वको २० प्रतिशतभन्दा बढी तेल ढुवानी गरिन्छ। त्यसैले, यदि यो मार्ग बन्द गरियो भने, विश्वव्यापी तेल संकट उल्लेखनीय रूपमा बढ्नेछ।

यसैकारण यस हमलापछि आगामी दिनहरूमा कच्चा तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि हुने आंकलन गरिएको छ। यसैबीच, इरान विरुद्ध इजरायली र अमेरिकी आक्रमण र इरानी सेनाले पनि गरिरहेको जवाफी हमलाले शेयर बजार लगानीकर्ताहरूमाझ धेरै चिन्ता सिर्जना गरेको छ। फलस्वरूप, अमेरिकी र भारतीय बजार दुवैमा २ प्रतिशतसम्मको गिरावट हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। क्रिप्टोकरेन्सीहरूमा पनि उल्लेखनीय गिरावट आउन सक्ने बताइएको छ, जसको झट्का शनिबार पनि देखिएको थियो। यसको विपरीत, सुन र चाँदीमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

अर्कोतर्फ, केही प्रश्नहरू पनि उठेका छन्। के इरानी सरकारलाई हटाइनेछ? के हुमुर्ज स्ट्रेट र तेल उत्पादनमा क्षति पुग्नेछ? यी ती प्रश्नहरू हुन् जसले भविष्यमा कच्चा तेल, शेयर बजार, सुन, चाँदी र क्रिप्टोकरेन्सीको मूल्य निर्धारण गर्नेछ। इरानमा आक्रमण पछि विश्वभरका विभिन्न एसेट्स क्लासका बजारहरूमा कस्तो प्रतिक्रिया देखिन सक्छ भनेर पनि व्याख्या गरौं।

कच्चा तेलको मूल्य कति बढ्न सक्छ?

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धहरूको बाबजुद पनि, इरानले दैनिक लगभग ३३ लाख ब्यारेल तेल उत्पादन गर्छ। रोचक कुरा के छ भने सो उत्पादनको ८० प्रतिशतभन्दा बढी चीन निर्यात हुन्छ। अर्को रोचक कुरा हो, होर्मुज स्ट्रेट, जहाँबाट विश्वको २० प्रतिशत तेल बग्छ, जुन इरान र ओमानको बीचमा अवस्थित छ। २०२५ मा, सो स्ट्रेटबाट हरेक दिन लगभग १ करोड ३० लाख ब्यारेल कच्चा तेल जान्थ्यो। यस्तोमा कच्चा तेलको मूल्यमा ५ देखि १० प्रतिशतसम्मको वृद्धि हुनसक्ने जानकारहरुको विश्लेषण छ। हाल खाडी मुलुकहरुको कच्चा तेलको मूल्य ७२ डलर प्रतिब्यारेल छ, जुन ८० डलर प्रतिब्यारेल हुनसक्छ। डिसेन्ट्रलाइज्ड एक्सचेञ्जमा कच्चा तेलको मूल्य ८ प्रतिशतसम्म बढिसकेको छ।

सुन र चाँदीको मूल्य बढ्न सक्छ

अर्कोतर्फ, भूराजनीतिक तनावले लगानीकर्ताको भावनालाई उल्लेखनीय रूपमा कमजोर बनाएको छ, जसले गर्दा उनीहरू सुरक्षित आश्रय खोज्न बाध्य हुन सक्छन्। केडिया एडभाइजरीका निर्देशकका अनुसार, छोटो अवधिमा सुन र चाँदीको मूल्य १० देखि १५ प्रतिशतले बढ्न सक्छ। भारतमा सुनको मूल्य प्रति दश ग्राम १.८५ लाख रुपियाँ पुग्न सक्ने अनुमान उक्त कम्पनीले गरेको छ।

त्यस्तै, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा चाँदीको मूल्य १०० पार गर्न सक्ने आंकलन गरिएको छ। सुन र चाँदीले नयाँ ट्रिगर प्राप्त गरेको छ विज्ञहरुको विश्लेषण छ। डिसेन्ट्रलाइज्ड एक्सचेञ्जहरूमा सुनको मूल्य पहिले नै ४ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ।

यसले शेयर बजारमा कति प्रभाव पार्छ?

अर्कोतर्फ, शेयर बजारमा उल्लेखनीय गिरावट आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ। विदेशी मिडिया रिपोर्टका अनुसार, अमेरिकी शेयर बजार सहित विश्वव्यापी शेयर बजारमा १ देखि २ प्रतिशतको गिरावट आउने अनुमान गरिएको छ। डिसेन्ट्रलाइज्ड एक्सचेञ्ज, नास्ड्याकमा पहिले नै १ प्रतिशतभन्दा बढीको गिरावट आइसकेको छ।

क्रिप्टोकरेन्सी बजार पनि घट्यो

अब कुरा गरौं क्रिप्टोकरेन्सी बजारको, जसमा शनिबार उल्लेखनीय गिरावट आएको थियो। कोइन मार्केट क्याप तथ्याङ्क अनुसार, विश्वको सबैभन्दा ठूलो क्रिप्टोकरेन्सी बिटकॉइनको मूल्य उल्लेख्य घटेर ६३ हजार डलरमा झरेको छ। आइतबार बिटकॉइनको मूल्य २.५० प्रतिशतले बढेर कारोबार भइरहेको छ भने, आगामी दिनहरूमा ३ देखि १० प्रतिशतले घट्ने अपेक्षा गरिएको छ। ईटीएफको समूहमा, आयल ईटीएफले वृद्धिको संकेत देखाइरहेको छ, जसले प्रतिफलको हिसाबले अमेरिकी शेयर बजारलाई उछिन्न सक्छ।

(टिभीनाइनबाट अनुवादित)