सुवास निरौला

 नेपालमा सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मतगणना शुक्रबारदेखि देशभर सुरु भएको छ। 

राजनीतिक अस्थिरता, युवापुस्ताको आन्दोलन र परम्परागत राजनीतिक दलहरूप्रति बढ्दो असन्तुष्टिका बीच भएको यस निर्वाचनलाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले दक्षिण एसियाको महत्वपूर्ण राजनीतिक घटनाका रूपमा विश्लेषण गरेका छन्। विदेशी समाचार संस्थाहरूका अनुसार यो निर्वाचन केवल संसदीय प्रतिनिधि चयनको प्रक्रिया मात्र होइन, गत वर्षको राजनीतिक आन्दोलनपछि आएको जनादेश पनि हो।

अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था Reuters ले प्रकाशित गरेको रिपोर्टमा नेपालमा भइरहेको मतगणनालाई “युवापुस्ताको आन्दोलनपछि आएको पहिलो ठूलो राजनीतिक परीक्षा”का रूपमा उल्लेख गरिएको छ। रिपोर्टका अनुसार गत वर्ष नेपालमा भएको व्यापक युवापुस्ताको आन्दोलनले सरकारविरुद्ध ठूलो दबाब सिर्जना गरेको थियो र त्यसपछि नयाँ जनादेश लिन निर्वाचन गरिएको हो।

रायटर्सले प्रारम्भिक मतगणनाले नेपाली राजनीतिमा परिवर्तनको संकेत देखाउन थालेको उल्लेख गरेको छ। रिपोर्टका अनुसार केही निर्वाचन क्षेत्रमा नयाँ राजनीतिक शक्तिका उम्मेदवारहरूले अग्रता लिएको प्रारम्भिक संकेत देखिएको छ, जसलाई विदेशी विश्लेषकहरूले “राजनीतिक शक्ति सन्तुलन बदलिने सम्भावना”का रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

विदेशी सञ्चार माध्यमहरूले नेपालको चुनावी प्रक्रियाको पृष्ठभूमिलाई विशेष महत्व दिएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार प्लेटफर्म याहु न्युजमा प्रकाशित रिपोर्टमा नेपालमा भएको निर्वाचनलाई “युवापुस्ताको आन्दोलनपछि भएको महत्वपूर्ण राजनीतिक घटनाक्रम”का रूपमा वर्णन गरिएको छ। रिपोर्टका अनुसार भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र कमजोर शासन प्रणालीप्रति असन्तुष्ट युवाहरूले आन्दोलन गरेपछि देशमा राजनीतिक परिवर्तनको माग तीव्र भएको थियो।

यसै सन्दर्भमा अरब न्युजले प्रकाशित रिपोर्टमा नेपालमा भएको चुनावलाई “गत वर्षको युवापुस्ताको आन्दोलनपछि लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट समाधान खोज्ने प्रयास”का रूपमा चित्रण गरिएको छ। उक्त रिपोर्टका अनुसार आन्दोलनपछि राजनीतिक स्थिरता र सुशासनका मुद्दाहरू निर्वाचनको केन्द्रमा आएका थिए।

अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषणहरूमा नेपाली मतदाताको मनोविज्ञानबारे पनि चर्चा गरिएको छ। द स्टार (मलेसिया) मा प्रकाशित विश्लेषणमा धेरै मतदाताले राजनीतिक परिवर्तन र स्थिर शासनको अपेक्षा गरेको उल्लेख गरिएको छ। रिपोर्टका अनुसार लामो समयदेखि जारी राजनीतिक अस्थिरता र सरकार परिवर्तनका कारण जनतामा निराशा बढेको थियो, जसका कारण यो निर्वाचनलाई परिवर्तनको अवसरका रूपमा हेरिएको छ।

मतदान सम्पन्न भएपछि अहिले भइरहेको मतगणनालाई पनि विदेशी सञ्चार माध्यमहरूले नजिकबाट नियालिरहेका छन्। भारतीय सञ्चार माध्यम The Indian Express ले प्रकाशित रिपोर्टमा प्रारम्भिक मतगणनाले केही क्षेत्रमा नयाँ राजनीतिक शक्तिको प्रभाव देखाएको उल्लेख गरेको छ। समाचार अनुसार प्रारम्भिक गणनामा केही नयाँ दलहरूले उल्लेखनीय अग्रता लिएको देखिएको छ।

यसैबीच, भारतकै अर्को सञ्चार माध्यम Times of India ले नेपालमा भइरहेको मतगणनालाई “राजनीतिक परिवर्तनको संकेत दिने प्रारम्भिक परिणाम”का रूपमा व्याख्या गरेको छ। रिपोर्टका अनुसार केही निर्वाचन क्षेत्रमा परम्परागत राजनीतिक दलहरूभन्दा नयाँ राजनीतिक दलका उम्मेदवारहरूले प्रतिस्पर्धात्मक प्रदर्शन गरेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले नेपालको निर्वाचन प्रणालीबारे पनि व्याख्या गरेका छन्। विदेशी रिपोर्टहरूका अनुसार नेपालको प्रतिनिधिसभामा २७५ सदस्य हुन्छन्। तीमध्ये १६५ सदस्य प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीबाट चयन हुन्छन् भने ११० सदस्य समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीबाट चयन गरिन्छन्। यस मिश्रित निर्वाचन प्रणालीका कारण धेरैजसो अवस्थामा कुनै एक दलले स्पष्ट बहुमत ल्याउन कठिन हुने र गठबन्धन सरकार बन्ने सम्भावना रहने विश्लेषण गरिएको छ।

नेपालको भौगोलिक अवस्थाका कारण मतगणना प्रक्रियामा केही चुनौती देखिन सक्ने विदेशी रिपोर्टहरूले उल्लेख गरेका छन्। दुर्गम हिमाली जिल्लाबाट मतपेटिका संकलन गर्न समय लाग्ने भएकाले अन्तिम परिणाम आउन केही दिन लाग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूका अनुसार अहिले भइरहेको मतगणनाले नेपालको आगामी राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्नेछ। यदि नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूले उल्लेखनीय सफलता हासिल गरे भने नेपाली राजनीतिमा नयाँ नेतृत्वको उदय हुन सक्छ। तर यदि परम्परागत दलहरूले समानुपातिक मतमा राम्रो प्रदर्शन गरे भने अन्ततः सरकार गठनमा उनीहरूको प्रभाव कायम रहन सक्छ।

विदेशी विश्लेषणहरूमा अर्को सम्भावनाको रूपमा गठबन्धन सरकारलाई पनि उल्लेख गरिएको छ। नेपालको निर्वाचन प्रणाली र राजनीतिक परम्परालाई हेर्दा कुनै एक दलले स्पष्ट बहुमत ल्याउन कठिन हुने भएकाले अन्ततः गठबन्धन सरकार बन्ने सम्भावना बढी रहेको विदेशी विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको समग्र विश्लेषण हेर्दा नेपाल अहिले राजनीतिक रूपान्तरणको महत्वपूर्ण चरणमा पुगेको देखिन्छ। युवापुस्ताको आन्दोलनपछि भएको यो पहिलो राष्ट्रिय निर्वाचन भएकाले यसको परिणामले देशको लोकतान्त्रिक अभ्यास, शासन प्रणाली र आर्थिक नीतिहरूमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

विदेशी सञ्चार माध्यमहरूले दिएको संकेत अनुसार अहिले भइरहेको मतगणनाले केवल संसदको संरचना मात्र तय गर्ने छैन, यसले नेपालमा पुरानो राजनीतिक संरचना कायम रहने कि नयाँ राजनीतिक शक्ति उदाउने भन्ने प्रश्नको उत्तर पनि दिनेछ।