नेपालको पूँजी बजारमा संस्थागत लगानीकर्ताको रूपमा रहेका बीमा कम्पनीहरूले नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा सूचीकृत पब्लिक लिमिटेड कम्पनीहरूको साधारण शेयरमा मात्रै अर्बौँ रुपैयाँ परिचालन गरेका छन्।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमासिक (चैत मसान्त) सम्मको आधिकारिक वित्तीय विवरण अनुसार जीवन बीमा, निर्जीवन बीमा र पुनर्बीमा कम्पनीहरूले सूचीकृत साधारण शेयरमा मात्रै कुल ५६ अर्ब ४८ करोड ५८ लाख रुपैयाँ लगानी गरेका हुन्। यस लगानीमा दीर्घकालीन प्रकृतिको कोष खडा गर्ने जीवन बीमा कम्पनीहरूको हिस्सा सबैभन्दा बढी अर्थात् ८१ प्रतिशतभन्दा माथि रहेको छ।

जीवन बीमा कम्पनीहरू (Life Insurance)

शेयर बजारमा लगानीका हिसाबले अग्रस्थानमा रहेका १४ वटा जीवन बीमा कम्पनीहरूले सूचीकृत साधारण शेयरमा कुल ४६ अर्ब ११ करोड ७७ लाख रुपैयाँ लगानी गरेका छन्, जुन समग्र बीमा क्षेत्रको शेयर बजार लगानीको ८१.६४ प्रतिशत हुन आउँछ। जीवन बीमा कम्पनीहरूमध्ये नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडले एक्लै ६ अर्ब ९६ करोड ३३ लाख रुपैयाँ सूचीकृत शेयरमा लगानी गरेर बजारमा आफ्नो बलियो उपस्थिति देखाएको छ भने हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्स लिमिटेडले समग्र पोर्टफोलियो सहित ठूलो हिस्सा ओगटेको छ। यद्यपि, नेपालमा वैदेशिक शाखाको रूपमा सञ्चालित मेट लाइफको भने सूचीकृत साधारण शेयरमा लगानी शून्य रहेको वित्तीय विवरणले देखाउँछ।

निर्जीवन बीमा कम्पनीहरू (Non-Life Insurance)

त्यसैगरी, निर्जीवन बीमा व्यवसाय सञ्चालन गरिरहेका १४ वटा कम्पनीहरूले पनि नेप्सेमा सूचीकृत साधारण शेयरमा ५ अर्ब ४४ करोड ६५ लाख रुपैयाँ लगानी गरेर दोस्रो ठूलो हिस्सा ओगटेका छन्। निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूमध्ये सरकारी स्वामित्व समेत रहेको राष्ट्रिय बीमा कम्पनी लिमिटेडको सूचीकृत शेयरमा सबैभन्दा बढी ७९ करोड ४१ लाख रुपैयाँ लगानी छ भने सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्सको ७७ करोड ३६ लाख रुपैयाँ लगानीसहित दोस्रो स्थानमा रहेको छ। यस क्षेत्रका दि ओरिएन्टल इन्स्योरेन्स र नेशनल इन्स्योरेन्स कम्पनीले भने सूचीकृत साधारण शेयरमा कुनै पनि रकम लगानी गरेका छैनन्।

पुनर्बीमा कम्पनीहरू (Reinsurance)

यता देशमा सञ्चालित दुई पुनर्बीमा कम्पनीहरूले सूचीकृत साधारण शेयरमा कुल ४ अर्ब ९२ करोड १५ लाख रुपैयाँ लगानी गरी बजारमा झण्डै ५ अर्बको हिस्सा ओगटेका छन्। यस क्षेत्रमा नयाँ कम्पनीको रूपमा भित्रिएको हिमालयन रि इन्स्योरेन्सले आक्रामक बजार रणनीतिसहित ४ अर्ब २३ करोड ३ लाख रुपैयाँ सूचीकृत साधारण शेयरमा परिचालन गरेको देखिन्छ भने सरकारी स्वामित्वको नेपाल पुनर्बिमा कम्पनी (नेपाल रि) को सूचीकृत साधारण शेयरमा ६९ करोड १२ लाख रुपैयाँ मात्र लगानी रहेको छ।

बीमा प्राधिकरणको लगानी निर्देशिका बमोजिम आफ्नो प्राविधिक कोषको निश्चित सीमाभित्र रही गरिएको यो साढे ५६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको लगानीले नेप्सेको उतारचढावलाई सन्तुलनमा राख्न र बजारलाई स्थायित्व दिन महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको वित्तीय विश्लेषकहरू बताउँछन्। विशेषगरी दीर्घकालीन प्रकृतिको दायित्व हुने जीवन बीमा कम्पनीहरूको ठूलो र स्थिर पूँजीका कारण शेयर बजारमा यस क्षेत्रको उपस्थिति निकै महत्वपूर्ण र निर्णायक रहने गरेको छ।