नेपाली अटोमोबाइल बजारमा विद्युतीय सवारी साधन (ईभी) को आकर्षण र वर्चस्व तीव्र रूपमा बढ्दै गएको पाइएको छ। चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिना (साउन र भदौ) मा नेपाल भित्रिएका कुल चारपांग्रे सवारी साधनमध्ये करिब ८३ प्रतिशत हिस्सा विद्युतीय कार, जीप तथा भ्यानले ओगटेका छन्।

भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो सञ्चित (cumulative) वैदेशिक व्यापार तथ्याङ्क अनुसार यस अवधिमा कुल ८ हजार २ वटा कार, जीप तथा भ्यान आयात भएका छन्। जसमध्ये ६ हजार ६४८ वटा पूर्ण विद्युतीय (ईभी) सवारी साधन रहेका छन्। यस तथ्याङ्कले परम्परागत इन्धन (पेट्रोल तथा डिजेल) बाट चल्ने गाडीलाई विस्थापित गर्दै नेपाली उपभोक्ताहरू तीव्र रूपमा विद्युतीय प्रविधितर्फ आकर्षित भइरहेको स्पष्ट पारेको छ।

ईभी आयातको संरचना र वित्तीय विवरण

भन्सार विभागको वर्गीकरणअनुसार विद्युतीय सवारीको आयात तीनवटा मुख्य शीर्षक (HS Code) मार्फत भएको छ। जसअनुसार:

• HS 87038011: २ हजार २४७ वटा

• HS 87038019: १ हजार ५६७ वटा

• HS 87038099 (अन्य विद्युतीय सवारी): २ हजार ८३४ वटा

साउन र भदौ महिनामा आयात भएका यी ६ हजार ६४८ वटा ईभीको कुल आयात मूल्य ७ अर्ब ३० करोड ७५ लाख रुपैयाँ (रु. ७३० करोड ७५ लाख) बराबर रहेको छ। यसमध्ये ‘अन्य विद्युतीय सवारी’ शीर्षकमा भित्रिएका २ हजार ८३४ वटा गाडीको आयात मूल्य मात्रै करिब ६ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ रहेको छ। यी विद्युतीय सवारीको आयातबाट राज्यले कर तथा भन्सार राजस्वबापत ४५ करोड २ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ।

पेट्रोल, डिजेल र हाइब्रिड गाडीको अवस्था

विद्युतीय सवारीको दबदबा कायम रहँदा परम्परागत इन्धनमा आधारित गाडीको आयात भने खुम्चिँदै गएको छ:

• पेट्रोल गाडी: यस अवधिमा १ हजार २१६ वटा पेट्रोलबाट चल्ने कार, जीप तथा भ्यान आयात भएका छन्। जसको कुल आयात मूल्य ९८ करोड ६२ लाख रुपैयाँ रहेको छ भने यसबाट सरकारलाई १९ करोड ५६ लाख रुपैयाँ राजस्व प्राप्त भएको छ।

• डिजेल गाडी: डिजेलबाट चल्ने सवारीको आयात संख्या १०१ वटामा सीमित भएको छ। यी गाडीको कुल आयात मूल्य २८ करोड ६७ लाख रुपैयाँ रहेको र त्यसबाट ९ करोड ७० लाख रुपैयाँ भन्सार राजस्व संकलन भएको छ।

• हाइब्रिड गाडी: पेट्रोल र विद्युत् दुवै प्रविधिबाट चल्ने हाइब्रिड गाडीको आयात निकै न्यून देखिएको छ। दुई महिनामा ३७ वटा (प्लग-इन र गैर प्लग-इन) हाइब्रिड गाडी भित्रिएका छन्। जसको आयात मूल्य २० करोड ७९ लाख रुपैयाँ र राजस्व योगदान ४ करोड ९४ लाख रुपैयाँ रहेको छ।

समग्र आयात र राजस्व संकलन

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा कुल ८ हजार २ वटा चारपांग्रे सवारी (कार, जीप, भ्यान) आयात गर्दा देशबाट कुल ८ अर्ब ७८ करोड ७९ लाख रुपैयाँ (रु. ८७८ करोड ७९ लाख) बाहिरिएको छ। समग्र चारपांग्रे सवारी आयातबाट राज्य कोषमा कुल ७९ करोड २२ लाख रुपैयाँ भन्सार तथा कर राजस्व दाखिला भएको छ।

समग्र आयातको विश्लेषण गर्दा संख्यात्मक रूपमा मात्र नभई कुल आयात मूल्यमा समेत विद्युतीय सवारीकै हिस्सा अत्यधिक ठूलो (८३ प्रतिशतभन्दा माथि) रहेको देखिन्छ।

सवारी साधनको आयातमा आएको यो परिवर्तनले नेपालमा हरित ऊर्जा र पर्यावरणमैत्री यातायातको प्रयोग तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको संकेत गर्दछ। भन्सार विभागले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को दुई महिनाको सञ्चित आयात-निर्यात तथा राजस्वसम्बन्धी यो विस्तृत विवरण आफ्नो आधिकारिक पोर्टल मार्फत सार्वजनिक गरेको हो।