सुवास निरौला 
नेपालको शेयर बजारमा लगानीकर्ताको चहलपहलसँगै धितोपत्र व्यवसायी (ब्रोकर)हरूको आम्दानीमा पनि वृद्धि देखिएको छ। 

नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से)ले सार्वजनिक गरेको चैत महिनाको तथ्याङ्क अनुसार, बजारका ९२ वटा ब्रोकर कम्पनीहरूले कुल ९२ करोड ४२ लाख २ हजार ५०४ रुपैयाँ कमिसन आर्जन गरेका छन्।

चैत महिनाको कारोबारमा नासा सेक्युरिटिज (ब्रोकर नं. ५८) सबैभन्दा सफल देखिएको छ। नासाले एक्लै ८ करोड ४१ लाख ४२ हजार २७५ रुपैयाँ कमिसन आम्दानी गरेको छ। यो कुल ९२ ब्रोकरले कमाएको आम्दानीको ९.११ प्रतिशत हिस्सा हो। 

दोस्रो स्थानमा भिजन सेक्युरिटिज (ब्रोकर नं. ३४) रहेको छ। यसले ४ करोड ५६ लाख २३ हजार ९३३ रुपैयाँ कमिसन आर्जन गरेको छ, जुन कुल आम्दानीको करिब ४.९३ प्रतिशत हो। तेस्रो स्थानमा सानी सेक्युरिटिज (ब्रोकर नं. ४२) ले ४ करोड ३८ लाख ४ हजार २५१ रुपैयाँ (४.७४ प्रतिशत हिस्सा) कमाउन सफल भएको छ।

त्यसैगरी, चौथो स्थानमा रहेको इम्पेरियल सेक्युरिटिज (ब्रोकर नं. ४५) ले ४ करोड १० लाख ६८ हजार ६६८ रुपैयाँ कमाउँदा पाँचौँ स्थानको अनलाइन सेक्युरिटिज (ब्रोकर नं. ४९) ले ३ करोड ८४ लाख २० हजार १०८ रुपैयाँ आर्जन गरेको छ। शीर्ष १० भित्रै रहेका अन्य ब्रोकरहरूमा आर्यतारा इन्भेस्टमेन्ट (५७) ले ३ करोड २९ लाख,डायनामिक मनी म्यानेजर्स (४४) ले ३ करोड २७ लाख, त्रिशक्ति सेक्युरिटिज (४८) ले ३ करोड २५ लाख, दीपशिखा धितोपत्र (३८) ले २ करोड ७५ लाख र एबिसी सेक्युरिटिज (१७) ले २ करोड ६६ लाख रुपैयाँ कमिसन बुझेका छन्।

नयाँ र पुराना ब्रोकर बीचको तुलना

नेप्सेको तथ्याङ्कअनुसार नयाँ ब्रोकर कम्पनीहरूले बजारमा आक्रामक प्रवेश गरेका छन्। यद्यपि, शीर्ष १० को सूचीमा सबै पुराना ब्रोकरहरू नै रहेका छन्। नयाँ ब्रोकरहरूमध्ये क्यापिटल म्याक्स (ब्रोकर नं. ६२) ले सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्दै २ करोड १४ लाख ७८ हजार रुपैयाँ कमाएर समग्र बजारको १४ औँ स्थान ओगट्न सफल भएको छ।

पुराना ८० भन्दा बढी ब्रोकरहरूले वर्षौदेखि बनाएको 'क्लाइन्ट बेस' का कारण उनीहरूको आम्दानी करोडौँमा छ भने नयाँ ब्रोकरहरूले भर्खरै मात्र आफ्नो सेवा विस्तार गरिरहेका छन्। नयाँ ब्रोकरहरूमा एनआईएमबी स्टक मार्केट (७५), हिमालयन ब्रोकरेज (६३) जस्ता कम्पनीहरूले पनि ८० लाखदेखि ८५ लाखको हाराहारीमा कमिसन संकलन गर्दै पुराना मझौला ब्रोकरहरूलाई टक्कर दिइरहेका छन्।

बैंकका सहायक कम्पनीहरूको अवस्था

बैंक तथा वित्तीय संस्थाका सहायक कम्पनीका रूपमा आएका नयाँ ब्रोकरहरूको उपस्थिति खासै उत्साहजनक देखिएको छैन। तर यी कम्पनीहरूले बैंकको संजाल र विश्वासलाई प्रयोग गर्दै कारोबार भने बिस्तारै बढाउँदै लैजान थालेका छन्।

• एनआईएमबी स्टक मार्केट (७५): ८४ लाख ७१ हजार ३०५ रुपैयाँ

• हिमालयन ब्रोकरेज (६३): ८४ लाख ३४ हजार ६१६ रुपैयाँ

• सानिमा सेक्युरिटिज (८३): ४४ लाख ७०८ रुपैयाँ

• एनएमबी सेक्युरिटिज (८२): ४२ लाख १६ हजार ५७८ रुपैयाँ

• प्रभु स्टक मार्केट (९९): ४१ लाख ३१ हजार २५८ रुपैयाँ

• ग्लोबल आइएमई सेक्युरिटिज (८९): २६ लाख ६ हजार ९८९ रुपैयाँ

यी बैंकका सहायक कम्पनीहरूले कुल आम्दानीमा आफ्नो योगदान बिस्तारै बढाउँदै लगेका छन्। आगामी दिनमा उनीहरूले पुराना ब्रोकरहरूको बजार हिस्सा अझै खोस्ने सम्भावना देखिन्छ।

स्टक डिलरको प्रतिस्पर्धा: नबिल भर्सेस नागरिक

शेयर बजारमा प्रत्यक्ष लगानी र कारोबार गर्ने अधिकार पाएका दुई स्टक डिलरको तुलना गर्दा नबिल स्टक डिलर (ब्रोकर नं. ७७) नागरिक स्टक डिलरभन्दा निकै अगाडि देखिएको छ। नबिलले चैत महिनामा २ करोड ६ लाख ११ हजार १०६ रुपैयाँ कमिसन कमाउँदा नागरिक स्टक डिलर (ब्रोकर नं. ६०) ले १ करोड २६ लाख ५ रुपैयाँ मात्र आर्जन गरेको छ। नबिलले नयाँ ब्रोकरका रूपमा आए पनि धेरै पुराना ब्रोकरहरूलाई पछाडि पार्दै आम्दानीको सूचीमा १५ औँ स्थान सुरक्षित गरेको छ। 

चैत महिनाको विवरणले ब्रोकरहरूबिचको आम्दानीमा निकै ठुलो असमानता रहेको देखाउँछ। एकातर्फ नासा सेक्युरिटिजले ८ करोड ४१ लाख रुपैयाँ कमाउँदा अर्कोतर्फ सूचीको अन्तिममा रहेको मनी वर्ल्ड शेयर एक्सचेन्ज (ब्रोकर नं. ७३) ले जम्मा ५ हजार १४० रुपैयाँ मात्र कमाउन सकेको छ।

निष्कर्षमा, चैत महिनाको तथ्याङ्कले शेयर बजार चलायमान रहेको संकेत गरेको छ। पुराना ब्रोकरको अनुभव र नयाँ ब्रोकरको प्रविधि तथा बैंकको पहुँचबीचको प्रतिस्पर्धाले अन्ततः लगानीकर्तालाई नै फाइदा पुग्ने देखिन्छ।