२०८० वैशाख १४ गते सञ्चालक समितिबाट नियुक्त भई २०८० जेठ १४ गतेदेखि औपचारिक रूपमा कमाण्ड सम्हालेका थकालीको यो तीन वर्ष (२०८०–२०८३) कामना सेवाका लागि ‘पुनर्संरचना र पुनर्जागरण’ को कालखण्ड सावित भएको छ।
कामना सेवा विकास बैंकमा आउनुअघि प्रभु बैंकको नायब महाप्रबन्धक र प्रभु क्यापिटलको प्रबन्ध निर्देशकका रूपमा महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालिसकेका अनुभवी बैंकर हुन् दिनेश। साथै, उनीसँग सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंकमा प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा समेत वित्तीय क्षेत्रको सफल नेतृत्व गरेको अनुभव छ।
वित्तीय स्वास्थ्यमा अभूतपूर्व सुधार र मुनाफा वृद्धि
थकालीको नेतृत्वको सबैभन्दा बलियो पक्ष भनेको बैंकको वित्तीय अवस्थामा आएको गुणात्मक सुधार हो। उनले जिम्मेवारी सम्हालेको पहिलो वर्षमै बैंकले आफ्नो नाफामा ठूलो फड्को मार्न सफल भयो। आर्थिक वर्ष २०७९/८० को तुलनामा २०८०/८१ मा बैंकको खुद नाफा ६१ प्रतिशतले बढेर ५८ करोड रुपैयाँ नाघ्नु चानचुने उपलब्धि होइन।
पछिल्लो तथ्याङ्क हेर्ने हो भने, २०८० को तेस्रो त्रैमासमा ३३.४८ करोड रहेको नाफा २०८२ को सोही अवधि सम्म आइपुग्दा ५८.८७ करोड (७५.८% वृद्धि) पुगेको छ। यसले बैंकको रिटर्न अन एसेट र रिटर्न अन इक्विटीमा मात्र सुधार ल्याएको छैन, लगानीकर्ताहरूको विश्वासलाई पनि पुनःस्थापित गरेको छ।
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमाससम्म बैंकले रु. ५८.८७ करोड खुद नाफा आर्जन गर्दै आफ्नो व्यावसायिक क्षमतामा उल्लेख्य सुधार ल्याएको छ। बैंकको निक्षेप संकलन र कर्जा प्रवाहमा सन्तुलित वृद्धि भएसँगै प्रतिसेयर आम्दानी पनि झण्डै दोब्बरले बढेर रु. २०.०५ पुगेको देखिन्छ। आधार दर घटेर ५.७६ प्रतिशतमा झर्नुले बैंकलाई प्रतिस्पर्धी बनाए पनि खराब कर्जा ४.४० प्रतिशत पुग्नुले भने केही चुनौती थपेको छ। समग्रमा,निक्षेप लागतमा आएको कमी र मुनाफामा भएको बढोत्तरीले बैंकको वित्तीय अवस्था अघिलो वर्षको तुलनामा निकै सुदृढ र आशालाग्दो बनेको छ। थकालीको नेतृत्वमा बैंकले आफ्नो सञ्चालन दक्षता बढाउँदै सेयरधनीहरूलाई आकर्षक प्रतिफल दिने बलियो आधार खडा गरेको छ।
प्रतिसेयर आम्दानी र सेयरधनीको प्रतिफल
एक कुशल व्यवस्थापकको सफलताको मापन सेयरधनीलाई दिने प्रतिफलले पनि गर्छ। थकालीको कार्यकालमा प्रतिसेयर आम्दानी १०.२३ रुपैयाँको औसतबाट बढेर २०.०५ रुपैयाँ पुगेको छ। करिब १०० प्रतिशतको यो वृद्धिले बैंकको व्यापारिक दक्षता र मुनाफा कमाउने क्षमता बलियो भएको पुष्टि गर्छ। बैंकको नेटवर्थ प्रतिसेयर पनि १६३.५७ रुपैयाँ पुग्नुले बैंकको आन्तरिक पुँजी आधार बलियो हुँदै गएको देखाउँछ। आव २०७९/८० मा कुनै लाभांश नदिएको बैंकले २०८०/८१ मा ७ प्रतिशत बोनस र ५ प्रतिशत नगद गरी १२ प्रतिशत तथा २०८१/८२ मा १० प्रतिशत बोनस र ५.७८ नगद गरी १५.७८ प्रतिशत लाभांश बाँडेको छ।
डिजिटल क्रान्ति: केएस डीजी वर्ल्डको उदय
थकालीले ‘परम्परागत बैंकिङबाट डिजिटल बैंकिङ’ तर्फको यात्रालाई प्राथमिकतामा राखे। उनले केएस डीजी वर्ल्ड जस्तो एकीकृत डिजिटल प्लेटफर्मलाई विस्तार गरे। यस अन्तर्गतका केही नवीन सेवाहरू यस्ता छन्:
- स्मार्ट टेलर: चेक र एटीएम कार्डबिना नै क्यूआर कोड स्क्यान गरेर पैसा निकाल्न सकिने सुविधाले ग्राहकको समय बचत र प्रविधिको प्रयोग बढाएको छ।
- अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा मापदण्ड: डिजिटल बैंकिङ मात्र नभई त्यसको सुरक्षामा पनि थकालीले सम्झौता गरेनन्। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको सुरक्षा अडिट र कर्मचारीहरूलाई निरन्तर तालिमले डिजिटल सेवालाई सुरक्षित बनाएको छ।
खराब कर्जा व्यवस्थापन र जोखिम नियन्त्रण
नेपालको समग्र बैंकिङ क्षेत्र खराब कर्जाको समस्याले थलिएका बेला थकालीले यसलाई नियन्त्रणमा राख्न कडा नीति अवलम्बन गरे। यद्यपि, बजारको मन्दीका कारण पछिल्लो समय एनपीएल ३.५४% बाट बढेर ४.४०% पुगेको देखिन्छ, तर अन्य विकास बैंकहरूको तुलनामा यो व्यवस्थापन निकै सन्तुलित छ। उनले कर्जा असुलीका लागि छुट्टै संयन्त्र परिचालन गरी जोखिम न्यूनीकरणमा जोड दिएका छन्।
बेस रेटमा कमी र प्रतिस्पर्धी क्षमता
थकालीको कार्यकालमा बैंकको बेस रेट ९.८४% बाट घटेर ५.७६% मा झरेको छ। ४ प्रतिशत भन्दा बढीको गिरावटले बैंकलाई बजारमा प्रतिस्पर्धी बनाएको छ। सस्तो ब्याजदरमा कर्जा उपलब्ध गराउन सक्ने क्षमताले गर्दा साना तथा मझौला व्यवसायीहरूको रोजाइमा कामना सेवा पर्न सफल भएको छ।
निक्षेप मिश्रण र न्यून लागत
उनले बैंकको वित्तीय खर्च घटाउन महँगो मुद्दती निक्षेपको सट्टा बचत खातामा ध्यान केन्द्रित गरे। निक्षेप संकलनमा १४.४% र कर्जा प्रवाहमा १४.८% को सन्तुलित वृद्धिले बैंकको व्यवसाय विस्तार गर्ने शैली दिगो रहेको स्पष्ट हुन्छ।
संस्थागत सुशासन र सिर्जनात्मक सामाजिक उत्तरदायित्व
थकालीको कार्यशैली ‘पारदर्शी र मर्यादित’ छ। उनले नयाँ शाखा खोल्ने होडबाजी भन्दा पनि भएका शाखाहरूको क्षमता विकास र सेवाको गुणस्तरमा लगानी गरे। हालै २०८३ वैशाखमा सार्वजनिक गरिएको ‘वित्तीय साक्षरता कथा संग्रह’ र भिडियोहरूले बैंकको सामाजिक छविमा नयाँ आयाम थपेको छ। बालबालिका र युवाहरूलाई सिर्जनात्मक माध्यमबाट बैंकिङ सिकाउने यो पहलले उनको दूरगामी सोचलाई प्रतिविम्बित गर्छ।
निष्कर्ष
दिनेश थकालीको नेतृत्वमा कामना सेवा विकास बैंकले पछिल्लो ३ वर्षमा केवल अंकमा मात्र होइन, बरु संस्थागत संस्कार र प्रविधिमा पनि ठूलो परिवर्तन महसुस गरेको छ। ७६ प्रतिशतको नाफा वृद्धि, प्रविधिमा आधारित सेवा र बलियो प्रतिसेयर आम्दानीले बैंकलाई विकास बैंकहरूको भीडमा ‘टप टियर’ संस्थाको रूपमा स्थापित गरेको छ।
आगामी दिनमा खराब कर्जालाई पुनः कम गर्ने र डिजिटल सेवालाई अझ व्यापक बनाउने चुनौतीहरू रहे पनि थकालीको कुशल र सन्तुलित नेतृत्वले कामना सेवालाई अझै उचाइमा पुर्याउने निश्चित छ। समग्रमा, उनको कार्यकाल ‘सुरक्षित बैंकिङ र दिगो समृद्धि’ को एक उत्कृष्ट उदाहरण बनेको छ।
