ओसमन्ड चिया (बीबीसी)

प्रविधि क्षेत्रको अग्रणी कम्पनी एप्पलले प्रयोग गर्ने मेमोरी चिप्सको मूल्य बढेका कारण आफ्ना उत्पादनहरूको मूल्य बढाउने योजना बनाएको छ।

एप्पलका निवर्तमान मुख्य कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) टिम कुकले 'वाल स्ट्रिट जर्नल' (WSJ) लाई दिएको अन्तर्वार्तामा मेमोरी चिप्स बजारको अवस्था "अस्थिर" भएकाले मूल्य वृद्धि "अपरिहार्य" बनेको बताएका छन्।

यद्यपि, उनले मूल्य कहिलेदेखि बढ्छ वा कुन-कुन उत्पादनहरू यसबाट प्रभावित हुन्छन् भन्ने कुरा स्पष्ट पारेका छैनन्। आगामी सेप्टेम्बरमा सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको आईफोन १८ को मूल्य यस निर्णयले प्रभावित हुन्छ वा हुँदैन भन्ने पनि स्पष्ट भइसकेको छैन।

स्मार्टफोन जस्ता स्मार्ट उपकरणहरूका लागि मेमोरी चिप्स एक आवश्यक पुर्जा (कम्पोनेन्ट) हो। तर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिको बढ्दो माग र यस क्षेत्रमा आएको उछालले हालैका महिनाहरूमा यस्ता चिपको मूल्य निकै बढाएको छ।

यसैबीच,अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एप्पल अमेरिकाभित्रै आफ्ना चिप्स उत्पादन गर्न चिप निर्माता कम्पनी 'इन्टेल' सँग सहकार्य गर्न सहमत भएको बताएका छन्।

"हामीले हाम्रा चिप्स अमेरिकामै डिजाइन र निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता भएकाले मैले इन्टेललाई सहयोग गर्ने निर्णय गरेको हुँ," राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म 'ट्रुथ सोसियल' मा लेखेका छन्।

यस विषयमा प्रतिक्रियाका लागि बीबीसीले एप्पल र इन्टेलसँग सम्पर्क गरेको छ।

गत वर्षको अगस्टमा ट्रम्प प्रशासनले संघीय सरकारले इन्टेलको १० प्रतिशत शेयर (हिस्सेदारी) खरिद गर्ने घोषणा गरेको थियो।

यो घोषणालगत्तै बिहीबार अमेरिकी शेयर बजार खुल्नासाथ इन्टेलको शेयर १० प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको थियो।

'न्यून आपूर्ति'

'वाल स्ट्रिट जर्नल' सँग कुरा गर्दै एप्पलका प्रमुख कुकले भने, "हामीमाथि थोपरिएको ठूलो लागत वृद्धिको असर कम गर्न हामी सक्दो प्रयास गरिरहेका छौँ र हाम्रा ग्राहकहरूलाई यो महँगीबाट जोगाउन चाहन्छौँ, तर अहिलेको परिस्थिति दिगो हुन सक्ने देखिँदैन।"

"बजारमा उपभोक्ताको माग उच्च भए पनि मेमोरी चिप्सको आपूर्ति भने न्यून छ, जसले गर्दा ठूलो मूल्य वृद्धि भोग्नु परिरहेको छ," कुकले थपे। १५ वर्षसम्म एप्पलको सीईओका रूपमा नेतृत्व सम्हालेका कुक आगामी सेप्टेम्बरमा सेवामुक्त हुँदैछन् र उनको स्थान जोन टर्नसले लिनेछन्।

"उपभोक्ता उत्पादनहरूलाई उचित मूल्यको दायरामा राख्नका लागि मेमोरी चिप्सको मूल्य र आपूर्ति सन्तुलित हुन आवश्यक छ। अहिलेको मुख्य विषय यही हो।"

सामान्यतया कम्प्युटरका पुर्जाहरूमध्ये सबैभन्दा सस्तो मानिने र्‍याम (RAM) को मूल्य अक्टोबर २०२५ यता दोब्बरभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ।

एआई प्रविधिको बढ्दो मागका अतिरिक्त इरानमा जारी युद्धले अर्धचालक (सेमीकन्डक्टर) उत्पादनका लागि आवश्यक महत्वपूर्ण ग्यास 'हेलियम' को विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलामा अवरोध पुर्‍याएको छ, जसले गर्दा कम्प्युटर चिप्सको लागत झन् बढेको हो।

बजार अनुसन्धान संस्था 'ओमडिया' का अनुसार, सन् २०२६ मा विश्वभर स्मार्टफोनको औसत बिक्री मूल्य करिब २० प्रतिशतले बढेर अहिलेसम्मकै उच्च बिन्दुमा पुग्ने अनुमान गरिएको छ।

ओमडियाका स्मार्टफोन बजार विश्लेषक चिउ ले जुआनले बीबीसीलाई बताएअनुसार नयाँ एआई सुविधाहरू सपोर्ट गर्नका लागि एप्पलले आफ्ना फोनका आन्तरिक क्षमता (स्पेसिफिकेसन्स) अपग्रेड गर्ने भएकाले नयाँ आईफोनको मूल्य आईफोन १७ को तुलनामा १५० डलरसम्म बढी हुन सक्छ।

उनले थपे, "धेरैजसो स्मार्टफोन ब्रान्डहरूले बढ्दो लागतको सामना गर्दै आफ्नो नाफाको हिस्सा (मार्जिन) सुरक्षित राख्न यसअघि नै मूल्य बढाइसकेका छन्, छुटका अफरहरू हटाएका छन् वा फोनका फिचर्सहरूमा कटौती गरेका छन्।"

"यो नयाँ मूल्य निर्धारणको वास्तविक परिस्थिति हो, कुनै अस्थायी वृद्धि मात्र होइन।"

अन्य प्रविधि क्षेत्रका विशाल कम्पनीहरूले पनि चिप निर्माण उद्योग अहिले ठूलो दबाबमा रहेको बताएका छन्।

यसै महिना बीबीसीसँगको एक विशेष अन्तर्वार्तामा संसारकै अग्रणी चिप उत्पादक कम्पनी 'ताइवान सेमीकन्डक्टर म्यानुफ्याक्चरिङ कम्पनी' (TSMC) ले मुद्रास्फीति (महँगी) का कारण आफ्नो उत्पादन लागत बढेकाले आगामी दिनमा मूल्य वृद्धि हुन सक्ने सम्भावनालाई नकारेको छैन।

TSMC ले एप्पल, एनभिडिया (Nvidia) र एएमडी (AMD) जस्ता अग्रणी कम्पनीहरूले डिजाइन गरेका अत्याधुनिक चिपहरू उत्पादन गर्ने गर्दछ।

यस वर्षको सुरुमा सामसुङले पनि मेमोरी चिप आपूर्तिको अभावका कारण इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरू महँगो हुन सक्ने बताएको थियो।

"विश्वव्यापी आर्थिक परिदृश्यमा देखिएको निरन्तर दबाब" लाई कारण देखाउँदै गत अप्रिलमा सोनीले आफ्नो प्लेस्टेशन ५ (PS5) कन्सोलको मूल्य बेलायतमा ९० पाउण्ड र अमेरिकामा १०० डलरले बढाएको थियो।

त्यस्तै, निन्टेन्डोले पनि "बजारको बदलिँदो परिस्थिति" लाई औँल्याउँदै आगामी सेप्टेम्बरदेखि आफ्नो 'स्विच २' गेमिङ कन्सोलको मूल्य बढाउने घोषणा गरेको छ।

गत सेप्टेम्बरमा बजारमा सार्वजनिक भएदेखि नै आईफोन १७ सिरिज निकै लोकप्रिय बनिरहेको छ। सन् २०२६ को पहिलो तीन महिनामा एप्पलका उपकरणहरूको बिक्री गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ, जसमा चिनियाँ बजारको बलियो मागले मुख्य भूमिका खेलेको छ।

एप्पलले यस वर्षको सुरुमा आफ्नो म्याक मिनी कम्प्याक्ट कम्प्युटरहरूको सबैभन्दा सस्तो (एन्ट्री-लेभल) मोडेल बजारबाट हटाएको थियो, जसका कारण म्याक मिनीको सुरुवाती मूल्य झन्डै २०० डलर (१५० पाउण्ड) ले बढेको छ।