सुवास निरौला
दोस्रो बजारमा देखिएको उतारचढाव र अनिश्चितताका बीच सञ्चालनमा रहेका ६० वटा सामूहिक लगानी कोष (म्युचुअल फन्ड) हरूले सूचीकृत शेयरतर्फको लगानी घटाएर बैंक मौज्दात (क्यास होल्डिङ) बढाएका छन्।

भदौ महिनाको वित्तीय विवरणअनुसार म्युचुअल फन्डहरूको सूचीकृत शेयरमा रहेको कुल लगानी १.४७ प्रतिशतले घटेको छ भने बैंक मौज्दात २.८७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। यस अवधिमा फन्डहरूको समग्र वित्तीय स्वास्थ्य मापन गर्ने औसत प्रतिइकाइ खुद सम्पत्ति मूल्य (न्याभ) समेत साउनको तुलनामा ०.२१९८ रुपैयाँले घटेर प्रतिइकाइ १०.२६ रुपैयाँमा सीमित भएको छ।

साउन महिनामा ६० वटा म्युचुअल फन्डको औसत न्याभ १०.४८ रुपैयाँ रहेकोमा भदौ मसान्तसम्म आइपुग्दा अधिकांश योजनाहरूको न्याभमा तीव्र गिरावट देखिएको छ। यसले सामूहिक लगानी कोष व्यवस्थापकहरू दोस्रो बजारमा आक्रामक लगानी गर्नुभन्दा नगद सुरक्षित राख्ने रक्षात्मक रणनीतिमा लागेको स्पष्ट देखाउँछ।

शेयर बजारमा लगानी संकुचन : सूचीकृत शेयरबाट १ अर्ब बाहिरियो
भदौ महिनामा म्युचुअल फन्डहरूको सूचीकृत शेयरतर्फको कुल लगानी घटेर ६७ अर्ब १९ करोड ६६ लाख रुपैयाँ (६,७१९.६६२ करोड) मा ओर्लिएको छ। अघिल्लो महिना साउनमा यस्तो लगानी ६८ अर्ब २० करोड १५ लाख रुपैयाँ (६,८२०.१५१ करोड) रहेको थियो। एकै महिनामा फन्डहरूले सूचीकृत शेयरबाट १ अर्ब ४८ लाख रुपैयाँभन्दा बढी लगानी घटाएका छन्।

सूचीकृत शेयरमा सबैभन्दा धेरै लगानी गर्नेमा ‘एनआईबिएल सहभागिता फन्ड’ (NIBLSF) अग्रस्थानमा रहेको छ, जसको भदौ मसान्तसम्म ८ अर्ब ८१ करोड ७९ लाख रुपैयाँ (८८१.७९१ करोड) लगानी छ। यद्यपि, साउनको तुलनामा यस फन्डको लगानी ०.९६ प्रतिशतले घटेको छ। यसैगरी, ‘सानिमा इक्विटी फन्ड-२’ (SAEF2) ले सूचीकृत शेयरमा आफ्नो लगानी ३३९.१० प्रतिशतले आक्रामक रूपमा बढाएर ४५ करोड ८८ लाख पुर्‍याएको छ। उता ‘एनएमबि ५०’ (NMB50) ले भने सूचीकृत शेयरको लगानी ४९.६९ प्रतिशतले भारी कटौती गरी १७ करोड ४७ लाखमा सीमित गरेको छ।

औसत न्याभमा गिरावट, प्रभु स्मार्ट फन्ड शीर्ष स्थानमा कायमै
भदौ महिनामा ६० वटा म्युचुअल फन्डमध्ये अधिकांशको प्रतिइकाइ खुद सम्पत्ति मूल्य (न्याभ) मा गिरावट आएको छ। सबैभन्दा बढी न्याभ गिरावट ‘एनएमबि सुलभ इन्भेस्टमेन्ट फन्ड-२’ (NSIF2) मा देखिएको छ, जसको न्याभ १.१६ रुपैयाँले घटेर १०.५३ रुपैयाँमा झरेको छ। त्यस्तै ‘कुमारी इक्विटी फन्ड’ को न्याभ १.०२ रुपैयाँ र ‘प्रभु सेलेक्ट फन्ड’ को न्याभ १.०९ रुपैयाँले घटेको छ।

बजार घट्दा पनि केही फन्डहरूले भने न्याभ सुधार गरेका छन्। ‘प्रभु सिस्टेमेटिक इन्भेस्टमेन्ट स्किम’ (PSIS) को न्याभ ०.३१ रुपैयाँले बढेर ११.१६ रुपैयाँ पुगेको छ भने ‘सिद्धार्थ इक्विटी फन्ड २’ (SEF2) को न्याभ ०.१४ रुपैयाँले बढेर १०.०९ रुपैयाँ पुगेको छ। भदौ मसान्तसम्मको समग्र न्याभलाई हेर्दा ‘प्रभु स्मार्ट फन्ड’ (PRSF) प्रतिइकाइ १३.०१ रुपैयाँसहित सबैभन्दा अगाडि छ। त्यसपछि ‘हिमालयन ८०-२०’ को न्याभ १२.५३ रुपैयाँ र ‘प्रभु सेलेक्ट फन्ड’ को न्याभ १२.०० रुपैयाँ रहेको छ। सबैभन्दा कमजोर न्याभ ‘एचएलआई लार्ज क्याप फन्ड’ (HLICF) को ८.५७ रुपैयाँ र ‘एनआईसी एसिया सेलेक्ट-३०’ को ९.२८ रुपैयाँ रहेको छ।

बैंक मौज्दात २.८७ प्रतिशतले बढ्यो, फन्डहरूको ‘क्यास होल्डिङ’ १४ अर्ब ७२ करोड
बजारमा अनिश्चितता बढेपछि फन्ड व्यवस्थापकहरूले तरलता बलियो बनाउन बैंक खातामा नगद मौज्दात थुपारेका छन्। साउनमा १४ अर्ब ३१ करोड ८३ लाख रुपैयाँ (१,४३१.८३१ करोड) रहेको कुल बैंक मौज्दात भदौमा २.८७ प्रतिशतले बढेर १४ अर्ब ७२ करोड ९३ लाख रुपैयाँ (१,४७२.९३५ करोड) पुगेको छ।

प्रतिशतका आधारमा बैंक मौज्दात बढाउनेमा ‘सिटिजन्स सन्तुलित योजना’ (CSY) सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। यस योजनाको बैंक मौज्दात २४१५.७९ प्रतिशतले वृद्धि भई साउनको २८ लाख ५० हजारबाट बढेर भदौमा ७ करोड १७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। रकमका आधारमा सबैभन्दा धेरै बैंक मौज्दात ‘एनआईबिएल सहभागिता फन्ड’ (NIBLSF) सँग १ अर्ब ६१ करोड ४ लाख रुपैयाँ र ‘एनएमबि ५०’ सँग ९६ करोड ५ लाख रुपैयाँ रहेको छ। उता, ‘सिटिजन्स सुपर ३० म्युचुअल फन्ड’ को बैंक मौज्दात ६०.०९ प्रतिशतले र ‘सानिमा इक्विटी फन्ड-२’ को मौज्दात ४९.३३ प्रतिशतले घटेको छ।

मुद्दती निक्षेपमा संकुचन तर गैर-सूचीकृत शेयर लगानीको अवस्था
म्युचुअल फन्डहरूले मुद्दती निक्षेप (फिक्स्ड डिपोजिट) तर्फको लगानी भने केही घटाएका छन्। साउनमा ८६ करोड ४० लाख रुपैयाँ रहेको मुद्दती निक्षेप भदौमा २.२० प्रतिशतले घटेर ८४ करोड ५० लाख रुपैयाँमा झरेको छ। ‘एलएस होराइजन १२’ ले सर्वाधिक २० करोड रुपैयाँ र ‘सानिमा इक्विटी फन्ड-२’ ले १८ करोड रुपैयाँ मुद्दती निक्षेपमा राखेका छन्। कुल ६० मध्ये अधिकांश फन्डको मुद्दती निक्षेप शून्य रहेको छ।

अर्कोतर्फ, गैर-सूचीकृत शेयर (पब्लिक निष्कासन नभएका वा सूचीकरण हुन बाँकी शेयर) तर्फको लगानीमा भने १.०१ प्रतिशतको सामान्य सुधार देखिएको छ। साउनमा ८९ करोड ७ लाख रुपैयाँ रहेको गैर-सूचीकृत शेयर लगानी भदौमा बढेर ८९ करोड ९७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यस शीर्षकमा ‘एनआईबिएल सहभागिता फन्ड’ एक्लैको ५० करोड ८० लाख रुपैयाँभन्दा बढी लगानी रहेको छ भने ‘प्रभु सिस्टेमेटिक इन्भेस्टमेन्ट स्किम’ ले यस क्षेत्रमा आफ्नो लगानी २१२१ प्रतिशतभन्दा बढीले विस्तार गरेको छ।

समग्रमा, भदौ महिनाको तथ्याङ्कले संस्थागत लगानीकर्ताका रूपमा रहेका म्युचुअल फन्डहरू शेयर बजारमा जोखिम न्यूनीकरण गर्दै सुरक्षित तरलता व्यवस्थापनतर्फ केन्द्रित भएको प्रस्ट पारेको छ।