पर्यटनका लागि विदेश जाने भारतीयहरूको रोजाइ र प्राथमिकतामा ठूलो परिवर्तन देखिन थालेको छ। आर्थिक वर्ष २०२५–२६ को तथ्यांकअनुसार ४० प्रतिशतभन्दा बढी भारतीयहरूले बिदा मनाउनका लागि दक्षिण कोरिया, श्रीलंका, इजिप्ट, जापान र माल्दिभ्सजस्ता नयाँ देशहरू रोजेका छन्।

टाटा एआईजी जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनीको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार यात्रीहरूको उमेर, मनपर्ने गन्तव्य र यात्रा बीमा खरिद गर्ने शैलीमा ठूलो फेरबदल आएको छ। बेलायतजस्ता परम्परागत देशहरू अझै पनि धेरैको रोजाइमा परे तापनि नयाँ गन्तव्यतर्फ जाने यात्रीहरूको संख्या निकै तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। बीमा गराएर अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा गर्ने कुल पर्यटकहरूमध्ये दक्षिण–पूर्वी एसियाको हिस्सा मात्रै २६ प्रतिशत रहेको छ। यस क्षेत्रको यात्रामा वार्षिक रूपमा १० प्रतिशतभन्दा बढीको वृद्धि देखिएको छ।

अहिले यात्रा गर्नेहरूमा हरेक उमेर समूहका मानिसहरू समेटिएका छन्। विश्वका यी नयाँ गन्तव्यहरूमा जाने आकर्षण युवापुस्तामा बढी देखिन्छ। यसमा ५० वर्षभन्दा कम उमेरका कामकाजी युवाहरूको हिस्सा सबैभन्दा ठूलो छ, जसले परम्परागत एजेन्टहरू छाडेर सिधै अनलाइन माध्यमबाट बीमा र बुकिङ गरिरहेका छन्। इन्टरनेटको माध्यमबाट अनलाइन यात्रा बीमा खरिद गर्ने चलनमा हरेक वर्ष औसत १० प्रतिशतको वृद्धि दर्ता गरिएको छ।

विगत दुई वर्षदेखि भारतीयहरूले विदेश यात्रामा बिताउने दिनहरूको संख्यामा भने कुनै ठूलो परिवर्तन आएको छैन। उनीहरूले बिदाको समयमा विदेशमा औसत २४ दिन बिताउने गरेका छन्। युरोप र अमेरिकाजस्ता लामो दूरीका गन्तव्यका लागि यो अवधि सबैभन्दा बढी अर्थात् करिब ३२ दिनको रहने गरेको छ भने दक्षिण–पूर्वी एसियाको भ्रमणका लागि मानिसहरूले औसत ११ दिन छुट्याउने गरेका छन्।

छुट्टिको व्यस्त समयमा परिवार, ज्येष्ठ नागरिक र पहिलो पटक विदेश जानेहरूमा यात्रा बीमा गर्ने प्रवृत्ति निकै बढेको छ। भारतीय यात्रीहरूले विदेश भ्रमणका क्रममा सुरक्षा र स्वास्थ्यलाई सबैभन्दा बढी प्राथमिकता दिन थालेका छन्। विदेश जानेहरूमा ५५ वर्षभन्दा माथिका ज्येष्ठ नागरिकको हिस्सा २२ प्रतिशत पुगेको छ, जसले पाको उमेरका मानिसहरूमा विदेश भ्रमणप्रतिको बढ्दो विश्वासलाई देखाउँछ। यद्यपि, यात्रुहरूमा अहिले पनि सबैभन्दा ठूलो संख्या कामकाजी वर्गकै रहेको छ। कुल यात्रीहरूमा २१ देखि ५५ वर्ष उमेर समूहका मानिसहरूको हिस्सा सबैभन्दा बढी ६६ प्रतिशत रहेको छ। गर्मी महिनाको बिदाका कारण मे र जुन महिना विदेश यात्राका लागि सबैभन्दा व्यस्त समय बन्ने गरेका छन्। यस अवधिमा हवाई यात्रा नै मानिसहरूको पहिलो रोजाइ बनेको छ र बीमा गरेर बाहिर जाने करिब ९८ प्रतिशत यात्रीहरूले जहाजबाटै यात्रा तय गरेका छन्।

नेपाली सन्दर्भमा यात्रा बीमाको अवस्था

भारतीय बजारमा देखिएको यो परिवर्तनजस्तै नेपालमा पनि पछिल्लो समय यात्रा बीमा (ट्राभल इन्स्योरेन्स) प्रतिको चेतना र आकर्षण बिस्तारै बढ्न थालेको छ। विशेष गरी नेपालबाट अध्ययनका लागि विदेश जाने विद्यार्थी, वैदेशिक रोजगारीमा जाने श्रमिक र छुट्टी मनाउन थाइल्याण्ड, दुबई, इन्डोनेसिया तथा युरोप जाने नेपाली युवाहरूको संख्या बढेसँगै यात्रा बीमाको बजार पनि विस्तारित हुँदै गएको छ।

नेपालमा धेरैजसो देशहरूले भिसा आवेदनका लागि यात्रा बीमालाई अनिवार्य गरेका कारण पनि यसको माग बढेको हो। कुनै पनि देशमा रहँदा हुन सक्ने भवितव्य, स्वास्थ्य समस्या, झोला हराउने वा उडान ढिलाइ हुने जस्ता जोखिमहरूबाट बच्न यात्रा बीमाले आर्थिक सुरक्षा प्रदान गर्दछ। नेपालका निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले विभिन्न अवधिका र विभिन्न देशका लागि सुहाउँदो यात्रा बीमा प्याकेजहरू उपलब्ध गराउँदै आएका छन्। नेपाली युवाहरूमा पनि अचेल प्रविधिको प्रयोग गरेर अनलाइन माध्यमबाटै बीमा गर्ने र डिजिटल भुक्तानी गर्ने बानीको विकास भइरहेको छ। विदेशमा उपचार खर्च निकै महँगो हुने भएकाले थोरै प्रिमियम तिरेर ठूलो जोखिम न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ भन्ने बुझाइ नेपाली यात्रीहरूमा पनि बढ्दै गएको देखिन्छ।