चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो तीन महिनामा नेपालमा ८ लाख ११ हजारभन्दा बढी स्मार्टफोन आयात भएका छन् । भन्सार विभागको साउनदेखि असोजसम्मको वैदेशिक व्यापारसम्बन्धी तथ्याङ्कअनुसार उक्त अवधिमा ८ लाख ११ हजार २६७ थान स्मार्टफोन आयात भएका हुन् ।

विभागको तथ्याङ्कअनुसार आयात भएका स्मार्टफोनको कुल मूल्य १८ अर्ब ८१ करोड ५२ लाख रुपैयाँभन्दा बढी छ । स्मार्टफोन आयातबाट सरकारले ३ अर्ब ५० करोड ९६ लाख रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व संकलन गरेको छ । यसले मोबाइल फोन नेपाली बजारमा ठूलो आयातित वस्तुका रूपमा रहेको र सरकारी राजस्वमा समेत उल्लेख्य योगदान गरिरहेको देखाउँछ ।

भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कमा स्मार्टफोनलाई एचएस कोड ८५१७१३०० अन्तर्गत वर्गीकरण गरिएको छ । उक्त कोडमा पर्ने स्मार्टफोनको आयात परिमाण र मूल्यले तीन महिनाको अवधिमै ठूलो रकम विदेशिएको देखाउँछ ।

नेपालमा स्मार्टफोनको माग बढेसँगै विभिन्न मूल्य र विशेषताका मोबाइल फोन बजारमा उपलब्ध छन् । सामान्य प्रयोगदेखि उच्च क्षमताका स्मार्टफोनसम्मको मागले आयातलाई निरन्तरता दिएको छ । मोबाइल फोन सञ्चारको साधनमा मात्र सीमित नरही डिजिटल भुक्तानी, अनलाइन सेवा, सामाजिक सञ्जाल, अध्ययन तथा व्यवसाय सञ्चालनको माध्यमसमेत बनेको छ । यसले स्मार्टफोनको प्रयोग विस्तार हुनुका साथै बजारमा यसको माग कायम रहन सहयोग गरेको छ ।

यद्यपि, पहिलो त्रैमासमा आयात भएको परिमाणका आधारमा मात्रै नेपाली उपभोक्ताले सोही अवधिमा सबै फोन खरिद गरिसकेको निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन । आयात भएका फोनमध्ये केही थोक तथा खुद्रा विक्रेताको मौज्दातमा रहन सक्छन् । त्यसैले आयातको तथ्याङ्कलाई बजारमा भएको वास्तविक बिक्रीसँग अलग गरेर बुझ्नुपर्ने हुन्छ ।

स्मार्टफोनको आयातमा खर्चिएको रकमले नेपालको वैदेशिक व्यापारमा विद्युतीय उपकरणको हिस्सा पनि देखाउँछ । आयातित फोनको मूल्यका आधारमा भन्सारमा ठूलो रकमको कारोबार भए पनि त्यसबाट प्राप्त राजस्व र आयातमा बाहिरिने विदेशी मुद्रा फरक विषय हुन् । राजस्व भन्सार तथा अन्य लागू करबाट संकलन हुन्छ भने आयातको मूल्य विदेशबाट सामान खरिद गर्न खर्च हुने रकमसँग सम्बन्धित हुन्छ ।

पहिलो त्रैमासको तथ्याङ्कले नेपालमा स्मार्टफोनको आयात ठूलो परिमाणमा भइरहेको देखाए पनि अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिसँग तुलना नगरी आयात बढेको वा घटेको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन । त्यसका लागि अघिल्लो वर्षको समान अवधिको आयात परिमाण, मूल्य र राजस्वसम्बन्धी तथ्याङ्क आवश्यक पर्छ ।

भन्सार विभागको तथ्याङ्कअनुसार तीन महिनामा आयात भएका ८ लाख ११ हजारभन्दा बढी स्मार्टफोनको मूल्य करिब १८ अर्ब ८२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यसले स्मार्टफोनको मागसँगै त्यसको आयातमा निर्भर नेपाली बजारको आकार पनि स्पष्ट पार्छ ।