नेपाली अर्थतन्त्र अहिले एउटा अनौठो र जटिल मोडमा छ। बैंकमा पैसा थुप्रिएको छ। ब्याजदर घटेर न्यून विन्दुमा पुगेको छ। तर लगानीकर्तामा उत्साह छैन। यही आर्थिक विरोधाभास चिर्न अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले बैंकिङ क्षेत्रसँगको सम्बन्धलाई नयाँ उचाइबाट परिभाषित गर्न खोजेका छन्।

मंगलबार सिंहदरबारमा वाणिज्य बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) हरूसँग भएको सघन छलफलमा अर्थमन्त्रीले एउटा स्पष्ट सन्देश दिए। सरकार अब केवल नियामक होइन, निजी क्षेत्रको आत्मविश्वास फर्काउने साझेदार बन्नेछ।

अर्थमन्त्री वाग्लेको मुख्य चासो बजारमा छाएको निराशामा केन्द्रित देखिन्छ। सामान्यतया ब्याजदर घट्दा ऋणको माग बढ्नुपर्ने र आर्थिक गतिविधि चलायमान हुनुपर्ने हो। तर, अहिले बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता (पर्याप्त नगद) हुँदाहुँदै पनि व्यवसायीहरू नयाँ लगानीका लागि अघि सर्न हिचकिचाइरहेका छन्।

बैठकमा अर्थमन्त्रीले यसलाई ‘चिन्ताको विषय’ भन्दै व्याख्या गरे। जबसम्म बजारको मनोविज्ञान सकारात्मक हुँदैन, तबसम्म मौद्रिक उपकरणहरूले मात्र काम गर्दैनन्। उनले बैंकरहरूलाई केवल तथ्याङ्क हेर्ने कर्मचारीका रूपमा मात्र नभई बजारको नाडी छाम्ने विज्ञका रूपमा प्रस्तुत हुन आग्रह गरे। बैंकरहरूको अनुभवले नै सरकारलाई आगामी नीतिहरू कति व्यावहारिक छन् भन्ने ऐना देखाउने उनको ठम्याइ छ।

परम्परागत रूपमा सरकार र बैंकबीच नियामक र नियमितको मात्र सम्बन्ध रहँदै आएको छ। तर, अर्थमन्त्री वाग्लेले यसलाई ‘साझा राष्ट्रिय जिम्मेवारी’ का रूपमा व्याख्या गरेर नयाँ एङ्गल दिएका छन्। उनले स्पष्ट पारे कि आर्थिक वृद्धि र रोजगारी सिर्जना सरकारको मात्र एजेन्डा होइन, यो वित्तीय क्षेत्रको पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण उद्देश्य हुनुपर्छ।

उच्च आर्थिक वृद्धिको नयाँ चरणमा प्रवेश गर्नका लागि बैंकिङ क्षेत्रले नेतृत्वदायी साझेदार’ को भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने उनको आह्वान छ। यसका लागि कानुनी गाँठो फुकाउन वा प्रक्रियागत सुधार गर्न सरकार तयार रहेको प्रतिबद्धता उनले जनाएका छन्।

छलफलको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष ‘समन्वय’ हो। अर्थ मन्त्रालय, नेपाल राष्ट्र बैंक र बैंकिङ क्षेत्रबीचको दूरीले गर्दा नीतिहरू कार्यान्वयनमा समस्या आउने गरेको बुझाइ अर्थमन्त्रीको छ। यो बैठक केवल गफगाफमा मात्र सीमित नहुने र प्राप्त सुझावहरूलाई ‘ठोस मार्गचित्र’ मा ढालेर कार्यान्वयन गर्ने आश्वासन उनले दिएका छन्।

बजेटले तय गरेको आर्थिक रूपान्तरणको दिशालाई सफल पार्न बैंकरहरूको सक्रियता अनिवार्य रहेको मन्त्री वाग्लेको तर्क छ। अर्थतन्त्रलाई प्रतिक्रियात्मक ढङ्गले मात्र नभई भविष्यप्रति आशावादी बनाउने लक्ष्यका साथ सरकारले अब बैंकरहरूसँगको सहकार्यलाई निरन्तरता दिने देखिएको छ।
अर्थमन्त्रीको यो सक्रियताले निजी क्षेत्रमा एउटा सकारात्मक सङ्केत दिएको छ। पैसा भएर पनि लगानी हुन नसकेको वर्तमान अवस्थामा सरकारले बैंकरहरूलाई विश्वासमा लिन खोज्नुले आगामी दिनमा बजारमा नयाँ उत्साह आउने र रोकिएका आर्थिक गतिविधिले गति लिने अपेक्षा गरिएको छ।