लाभांश घोषणा गर्ने कम्पनीहरूमा वाणिज्य बैंक, विकास बैंक, फाइनान्स, जलविद्युत्, उत्पादन तथा प्रशोधन, पर्यटन, लगानी र लघुवित्त क्षेत्रका कम्पनी रहेका छन्। त्यस्तै, विभिन्न सामूहिक लगानी कोष योजनाहरूले पनि आफ्ना इकाइधनीलाई प्रतिफल दिने घोषणा गरेका छन्।
घोषित लाभांशमध्ये उत्पादन तथा प्रशोधन समूहको युनिलिभर नेपाल लिमिटेड सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। कम्पनीले सेयरधनीलाई १ हजार ५४० प्रतिशत नगद लाभांश दिने घोषणा गरेको छ। यसले समग्र सूचीकृत कम्पनीमध्ये सबैभन्दा उच्च लाभांश प्रस्ताव गर्ने कम्पनीको स्थान ओगटेको छ।
तर बैंक तथा वित्तीय संस्थातर्फ हेर्दा लाभांश वितरणमा सिद्धार्थ बैंक, गरिमा विकास बैंक र मञ्जुश्री फाइनान्स अगाडि देखिएका छन्। त्यस्तै, लघुवित्ततर्फ छिमेक लघुवित्त र जलविद्युत् समूहमा माउन्टेन इनर्जी नेपालले तुलनात्मक रूपमा उच्च लाभांश प्रस्ताव गरेका छन्।
वाणिज्य बैंकमा सिद्धार्थ बैंक अगाडि
हालसम्म लाभांश घोषणा गरेका ११ वटा वाणिज्य बैंकमध्ये सिद्धार्थ बैंकले सबैभन्दा धेरै लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। बैंकले १० प्रतिशत बोनस सेयर र १० प्रतिशत नगद लाभांश गरी कुल २० प्रतिशत लाभांश दिने घोषणा गरेको हो।
त्यस्तै, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक नेपालले १६ प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। नबिल बैंकले १०.८ प्रतिशत बोनस सेयर र ५ प्रतिशत नगद गरी कुल १५.८ प्रतिशत लाभांश दिने भएको छ। एभरेष्ट बैंकले पनि १० प्रतिशत बोनस सेयर र ५ प्रतिशत नगद गरी कुल १५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ।
अन्य बैंकमध्ये सानिमा बैंक र ग्लोबल आइएमई बैंकले समान १० प्रतिशत लाभांश घोषणा गरेका छन्। एनएमबि बैंकले ७ प्रतिशत, माछापुच्छ्रे बैंकले ६ प्रतिशत, लक्ष्मी सनराइज बैंकले ५.२६ प्रतिशत र सिटिजन्स बैंकले ४ प्रतिशत लाभांश दिने भएका छन्। कुमारी बैंकले भने २.११ प्रतिशत लाभांश घोषणा गरेको छ।
बैंकहरूको लाभांश घोषणामा बोनस सेयर र नगद लाभांशको अनुपात फरक देखिएको छ। केही बैंकले बोनस र नगद दुवै वितरण गर्ने प्रस्ताव गरेका छन् भने केहीले नगद लाभांशलाई प्राथमिकता दिएका छन्।
विकास बैंकमा गरिमा र फाइनान्समा मञ्जुश्रीको अग्रता
विकास बैंक समूहमा गरिमा विकास बैंकले सबैभन्दा धेरै लाभांश घोषणा गरेको छ। बैंकले १० प्रतिशत बोनस सेयर र १० प्रतिशत नगद गरी कुल २० प्रतिशत लाभांश दिने प्रस्ताव गरेको छ।
त्यस्तै, शाइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंकले १६ प्रतिशत लाभांश घोषणा गरेको छ। कामना सेवा विकास बैंकले १५ प्रतिशत नगद लाभांश दिने भएको छ। मितेरी डेभलपमेन्ट बैंकले ११ प्रतिशत, सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंकले १०.५२ प्रतिशत र महालक्ष्मी विकास बैंकले ७.४८ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेका छन्।
फाइनान्स कम्पनीतर्फ मञ्जुश्री फाइनान्स अगाडि देखिएको छ। कम्पनीले ५ प्रतिशत बोनस सेयर र १५ प्रतिशत नगद गरी कुल २० प्रतिशत लाभांश दिने घोषणा गरेको छ। त्यस्तै, आईसीएफसी फाइनान्सले १०.५२ प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव गरेको छ।
उत्पादन तथा प्रशोधन समूहमा युनिलिभरको उच्च लाभांश
उत्पादन तथा प्रशोधन समूहमा युनिलिभर नेपालले १ हजार ५४० प्रतिशत नगद लाभांश घोषणा गरेको छ। कम्पनीको लाभांश दर अन्य क्षेत्रका कम्पनीको तुलनामा निकै उच्च देखिएको छ।
त्यस्तै, रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सले ३० प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। नेपाल ल्युब आयलले २१.०५२ प्रतिशत र सर्वोत्तम सिमेन्टले १०.५२ प्रतिशत लाभांश दिने घोषणा गरेका छन्।
पर्यटन तथा लगानी समूहमा पनि लाभांश घोषणा भएको छ। पर्यटन क्षेत्रको कालिञ्चोक दर्शन लिमिटेडले ८.९४ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ, जसमा ८.५ प्रतिशत बोनस सेयर समावेश छ। त्यस्तै, लगानी समूहको नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंक (निफ्रा) ले ५.२६ प्रतिशत नगद लाभांश दिने घोषणा गरेको छ।
जलविद्युत् समूहका १७ कम्पनीले घोषणा गरे लाभांश
जलविद्युत् समूहमा हालसम्म १७ वटा कम्पनीले लाभांश घोषणा गरेका छन्। यस समूहमा माउन्टेन इनर्जी नेपालले सबैभन्दा धेरै लाभांश प्रस्ताव गरेको छ। कम्पनीले २० प्रतिशत बोनस सेयर र १.०५ प्रतिशत नगद लाभांश गरी कुल २१.०५ प्रतिशत प्रतिफल दिने भएको छ।
त्यस्तै, कुथेली बुखारी स्मल हाइड्रोपावरले १८ प्रतिशत बोनस सेयर र ०.९५ प्रतिशत नगद गरी कुल १८.९५ प्रतिशत लाभांश घोषणा गरेको छ।
मिड सोलु हाइड्रोपावरले १५.७९ प्रतिशत र सुपर मादी हाइड्रोपावरले १५.७८ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेका छन्। मकर जितुमाया सुरी हाइड्रोपावरले १३.६८ प्रतिशत, सिक्लेस हाइड्रोपावरले १३.३८ प्रतिशत र मान्डु हाइड्रोपावरले १२ प्रतिशत लाभांश दिने भएका छन्।
त्यस्तै, स्नो रिभर लिमिटेड र विकास हाइड्रोपावरले समान १०.५३ प्रतिशत लाभांश घोषणा गरेका छन्।
जलविद्युत् कम्पनीहरूको लाभांशमा बोनस सेयरको हिस्सा उल्लेख्य देखिएको छ। यसले कम्पनीहरूले सेयरधनीलाई प्रतिफल वितरण गर्नुका साथै चुक्ता पुँजीसमेत वृद्धि गर्ने रणनीति अपनाएको देखाउँछ।
लघुवित्तमा छिमेकले घोषणा गर्यो २५ प्रतिशत लाभांश
लघुवित्त समूहका ६ वटा कम्पनीले लाभांश घोषणा गरेका छन्। यसमध्ये छिमेक लघुवित्त वित्तीय संस्था सबैभन्दा अगाडि रहेको छ। कम्पनीले ११.९६ प्रतिशत बोनस सेयर र १३.०४ प्रतिशत नगद गरी कुल २५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ।
त्यस्तै, फर्स्ट माइक्रोफाइनान्सले ११.०५ प्रतिशत, गुराँस लघुवित्तले १० प्रतिशत, ग्लोबल आइएमई लघुवित्तले ९.५ प्रतिशत र आरएसडीसी लघुवित्तले ९.४ प्रतिशत लाभांश दिने घोषणा गरेका छन्। हिमालयन लघुवित्तले भने ५ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ।
२५ वटा म्युचुअल फन्डले पनि घोषणा गरे प्रतिफल
कम्पनीहरूसँगै सूचीकृत २५ वटा म्युचुअल फन्ड योजनाले पनि आफ्ना इकाइधनीलाई प्रतिफल वितरण गर्ने घोषणा गरेका छन्। तीमध्ये २२ वटा बन्दमुखी र ३ वटा खुलामुखी योजना रहेका छन्।
बन्दमुखी योजनामध्ये हिमालयन ८०–२० ले सबैभन्दा धेरै १५ प्रतिशत प्रतिफल घोषणा गरेको छ। प्रभु स्मार्ट फन्ड, प्रभु सेलेक्ट फन्ड र ग्लोबल आइएमई ब्यालेन्स्ड फन्ड–१ ले समान १२ प्रतिशत प्रतिफल दिने भएका छन्।
त्यस्तै, कुमारी इक्विटी फन्ड, कुमारी धनवृद्धि योजना, सिद्धार्थ इन्भेष्टमेन्ट ग्रोथ स्किम–३ र एनएमबि सुलभ इन्भेष्टमेन्ट फन्ड–२ ले समान १० प्रतिशत प्रतिफल घोषणा गरेका छन्।
खुलामुखी योजनातर्फ कुमारी सुनौलो लगानी योजनाले ८.८८ प्रतिशत, एनएमबि सरल बचत फन्ड–ईले ५.२५ प्रतिशत र सिद्धार्थ सिस्टेमेटिक इन्भेष्टमेन्ट स्किमले ३ प्रतिशत प्रतिफल दिने घोषणा गरेका छन्।
सूचीकृत कम्पनी तथा म्युचुअल फन्डहरूले लाभांश घोषणा गरेसँगै सेयर बजारमा लगानीकर्ताको ध्यान लाभांश क्षमतातर्फ पनि केन्द्रित हुने गरेको छ। विशेषगरी नगद लाभांश र बोनस सेयरको अनुपातले कम्पनीको पुँजी संरचना तथा सेयरधनीले प्राप्त गर्ने प्रतिफलको स्वरूप देखाउँछ।
यद्यपि, उच्च प्रतिशतको लाभांश घोषणा गर्दैमा कम्पनीको सेयर स्वतः आकर्षक लगानीको विकल्प हुन्छ भन्ने हुँदैन। लाभांश दरसँगै कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी, नेटवर्थ, सञ्चित नाफा, व्यवसायको अवस्था र आगामी आम्दानीको सम्भावना पनि मूल्यांकन गर्न आवश्यक हुन्छ।
त्यस्तै, बोनस सेयर र नगद लाभांशबीचको भिन्नता बुझ्नु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। बोनस सेयरले कम्पनीको चुक्ता पुँजी बढाउँछ भने नगद लाभांशले सेयरधनीलाई प्रत्यक्ष नगद प्रतिफल दिन्छ। म्युचुअल फन्डको हकमा भने घोषित प्रतिफलसँगै योजनाको खुद सम्पत्ति मूल्य (न्याभ), लगानीको अवस्था र प्रतिफलको स्रोतसमेत हेर्नुपर्छ।
यसर्थ, लाभांश घोषणा भएका कम्पनीहरूको सूचीलाई लगानी निर्णयको एक आधारका रूपमा लिन सकिए पनि कम्पनीको वित्तीय अवस्था र सेयरको बजार मूल्य विश्लेषण गरेर मात्रै लगानीसम्बन्धी निर्णय लिनु उपयुक्त हुन्छ।
